Belajar Berhitung Dalam Bahasa Tondano

12 March 2022 - KamusTondano.com - Artikel


KATA-KATA BILANGAN POKOK:

satu ="esa”; dua ="rua"; tiga= "telu"; ampa="epat"; lima= "lima";

anam= "enem"; tujuh= "pitu"; delapang= "ualu"; sambilang= "siuw".

sapulu = mapulu'; saratus = maatus; saribu = mariwu.

Dari sebelas sampai dengan sembilanbelas : "kata sepuluh" dituruti "kata satuan" dengan di antaranya kata -dan- "wo".

contoh: sebelas= "mapulu' wo esa"; duabelas= "mapulu' wo rua";

tigabelas= "mapulu' wo telu; ...sembilanbelas= "mapulu' wo siuw".

PULUHAN; bilangan pokok di hubungkan dengan kata "nga-".

contoh: duapuluh="rua-nga-pulu' "; tigapuluh= "telu-nga-pulu' "; ...sembilanpuluh="siuw-nga-pulu' ".

Demikian pula dengan ratusan dan ribuan.

contoh: duaratus= "rua-nga-atus"; tigaratus= "telu-nga-atus"; ... .

contoh: duaribu= "rua-nga-riwu"; tigaribu= "telu-nga-riwu".

Kata "wo" selalu dihubungkan dengan kata-kat bilangan pada ribuan, ratusan, puluhan, satuan.

contoh: 3521= "telu-nga-riwu wo lima-nga-atus wo rua-nga-pulu' wo esa".

2489= "rua ngariwu wo epat ngaatus wo ualu ngapulu' wo siuw".

AWALAN "nga-" dibubuhi pada kata-kata PEMBANTU bilangan;

umpama: se-bidang "sanga-werot" (satu bidang "esa nga-werot");

tiga kali lipat (tiga ganda) "telu ngalepet"; se-carik "sanga-kisi' ";

dua potong "rua ngaketor".

KATA BILANGAN PANGKAT; pada kata bilangan pokok (kecuali pada kata -pertama-) kata-kata ini dibubuhi awalan "ka-".

contoh: pertama "ketarè"; kedua "karua"; ketiga "katelu"; ... .

kesepuluh "kapulu' "; keduapuluh "karua-nga-pulu' ";

keseratus "kaatus"; keseribu "kariwu".

Kata bilangan pangkat ini dpt diimbuhi dgn sisipan "um".

contoh: mendahului "kumetarè"; kedua kali "kumarua";

ketiga kali "kumatelu"; keempat kali "kumaapat"; kelima kali "kumalima".